Verboden muziek Smit & Kattenburg

Geplaats door Gerard van den Ijssel

Tijdens twee pauzeconcerten in de Kloosterkerk – op woensdag 20 april en 4 mei – staat ‘Verboden muziek’ centraal, oftewel de muziek die tijdens de Tweede Wereldoorlog niet werd getolereerd in Nederland. De laatste jaren is voor deze muziek meer aandacht gekomen.

Tijdens de concerten wordt een beeld gegeven van wat oorlog betekent voor de kunsten, in het bijzonder voor musici en componisten. Met de huidige politieke spanningen in Europa heeft het thema (helaas) nieuwe actualiteit gekregen.

Bij dit eerste lunchconcert staan werken op het programma van de componisten Leo Smit en Dick Kattenburg die de Tweede Wereldoorlog niet hebben overleefd. Ze werden vervolgd omdat ze uit een Joodse familie afkomstig waren. Ze schreven vrolijke, sprankelende muziek. Intiem, swingend en jazzy. Deze muziek mocht tijdens de oorlog niet worden uitgevoerd. Joden mochten niet optreden, niet lesgeven, niet deelnemen aan het openbare leven. Ze werden buitengesloten, geïsoleerd, opgepakt en gedeporteerd. Deze mannen werden 43 en 25 jaar oud.

Leo Smit maakte een glanzende carrière. Hij studeerde cum laude af als componist. Zijn werk werd twee jaar later al uitgevoerd door het Concertgebouworkest. Ook schreef hij muziek voor de lustra van de Universiteiten in Leiden en Delft. In Leiden deden honderden mensen mee: de melodieën van Smit werden door de hele stad gefloten en gezongen. Smit verhuisde naar Parijs en ook daar werden zijn werken uitgevoerd, en ook in andere Europese landen zoals bijvoorbeeld in Polen. In 1937 kwam Smit terug naar Nederland. Na de Duitse inval werd het leven voor hem steeds moeilijker. Leo Smit en zijn vrouw Lientje de Vries werden via de Hollandsche Schouwburg en Kamp Westerbork naar Sobibor gedeporteerd en daar vermoord.

Dick Kattenburg behaalde zijn diploma voor viool en theorie in Den Haag. Hij schreef de Fluitsonate voor Ima van Esso, het meisje waarop hij verliefd was. Zij werd later de moeder van dirigent Ed Spanjaard. Behalve de sonate leek er geen muziek van Dick Kattenburg te zijn overgebleven, totdat…..op een dag een familielid van Dick Kattenburg een doos vond op haar zolder met een map muziekhandschriften. Hierin zaten een heleboel werken, allemaal gecomponeerd tijdens de onderduik. Dick Kattenburg hield het niet uit om steeds binnen te zitten. Soms moest hij er even uit en ging stiekem naar de bioscoop. Daar is hij opgepakt en via Kamp Westerbork als strafgeval gedeporteerd naar Auschwitz. Er is geen sterfdatum bekend.

De composities van Smit en Kattenburg worden uitgevoerd door het Leo Smit Ensemble, bestaande uit Eleonore Pameijer (fluit) en Tobias Borsboom (piano). Dit ensemble specialiseert zich al 25 jaar in dit repertoire.

De concerten zijn gratis toegankelijk, er is een collecte bij uitgang.

Woensdag 20 april – 12.45 uur
Entree: GRATIS

Kloosterkerk
Lange Voorhout 4
2514ED Den Haag

www.kunstcentrum-kloosterkerk.nl